Bij verlies van lidmaatschap van het Koninklijk Huis verliest men het recht op een koninklijke toelage alsmede de titels Prins der Nederlanden en/of Prins van Oranje-Nassau. De overige leden van het Koninklijk Huis hebben alleen recht op vergoedingen voor gemaakte kosten wegens hun koninklijke verplichtingen. Zo krijgen het hoofd van het Koninklijk Huis (de koningin), de eerste in de lijn van opvolging (de prinses van Oranje) vanaf de 18-jarige leeftijd, en de voormalige koning een uitkering als inkomen en vergoeding van koning bet niet-declarabele kosten. Het Koninklijk Huis is in het Koninkrijk der Nederlanden dat deel van de koninklijke familie dat gerechtigd is tot de troon én onder de ministeriële verantwoordelijkheid valt. In de grondwet is ook opgenomen dat de koning wordt ingehuldigd. De Kroon is opgedragen aan de nakomelingen van koning Willem I, prins van Oranje-Nassau.
De echtgenote van een staatshoofd is prinses-gemalin, maar kan (wettelijk besluit) aangesproken worden met de aanspreektitel koningin (zonder grondwettelijke taak). Dit met gevolg dat zijn oudste kind, Elisabeth de eerste kroonprinses werd en, bij leven en welzijn vervolgens de eerste koningin der Belgen zal worden. De festiviteiten ter gelegenheid van het huwelijk werden in Nederland al snel afgebroken wegens het overlijden van ‘s konings broer prins Hendrik op 13 januari. Willem ging eerst voor de oudste, prinses Pauline, maar het klikte meer met de jongste van de twee, Emma, die op dat moment nog net geen 20 jaar was, waarna al snel tot een huwelijk besloten werd. Willem trad op 18 juni (Waterloodag) 1839 in het huwelijk met zijn volle nicht prinses Sophie van Württemberg, de dochter van koning Willem I van Württemberg en Catharina Paulowna. Willem was de oudste zoon uit het huwelijk van koning Willem II der Nederlanden en koningin Anna Paulowna.
Koning ontvangt staatsraden ter beëdiging
- De eerste twintig jaar van zijn regering kenmerkten zich door weerstand tegen de constitutionele monarchie, waarbij de koning zich overigens meestal conformeerde.
- Die zich zeker bezig houdt met belangryker zaken dan Rechtdoen en ‘t behouden van Insulinde voor Nederland.
- De ministers van Financiën, Van Bosse, en Binnenlandse Zaken, Van Tets van Goudriaan, boden daarop hun ontslag aan.
- Na de dood van zijn vrouw hertrouwde hij in 1879 met de Duitse prinses Emma zu Waldeck und Pyrmont.
- De overige leden van het Koninklijk Huis hebben alleen recht op vergoedingen voor gemaakte kosten wegens hun koninklijke verplichtingen.
- ‘De erfprins zal zijne studien nu spoedig voleindigd hebben’, schreef hij in februari 1836 aan zijn collega hoogleraar C.J.
Om die reden groeide hij op met alleen naar de radio te luisteren, voornamelijk naar de Nederlandse publieke zender Hilversum 3; de popzender. Tijdens zijn jeugd mochten Willem-Alexander en zijn broers niet of nauwelijks televisiekijken. Officiële vernoemingen, zoals straten, gebouwen en schepen, dienden echter de benaming Willem-Alexander te bevatten, zo gaf de Rijksvoorlichtingsdienst aan op de dag van de geboorteaangifte. Prins Claus deed op 2 mei de geboorteaangifte in het stadhuis van Utrecht. Op vijf plaatsen in het koninkrijk werden naar traditie 101 saluutschoten afgevuurd.
Willem-Alexander der Nederlanden
Door het overlijden van prins Alexander in 1884 was te voorzien dat bij het overlijden van Willem III de Ottoonse Linie van het Huis Nassau in de mannelijke lijn zou uitsterven. Het geld voor een middagmaal voor de kameniers schafte hij af, waardoor ze volgens Emma’s hofdame Henriëtte van de Poll geen andere uitweg zagen dan de restjes op te peuzelen van de koninklijke maaltijden. In het voorjaar 1880 bezuinigde Willem op de maaltijden van het hofpersoneel. Als de bouillon volgens de koning te zout was, kon het gebeuren dat de chef-kok acht dagen geen toegang tot het paleis kreeg.
In 1856 werd Willem benaderd door zijn hoffunctionaris en vroegere secretaris jonkheer Ludolph van Bronkhorst of de koning hem en zijn zwager, de voormalige resident J.G.A. Gallois, kon helpen om op Java een suikercontract te verwerven. De eerste twintig jaar van zijn regering kenmerkten zich door weerstand tegen de constitutionele monarchie, waarbij de koning zich overigens meestal conformeerde. Deze had bij het huwelijk als getuige op moeten treden, maar moest wegens een aanval van mazelen verstek laten gaan.
De ministers van Financiën, Van Bosse, en Binnenlandse Zaken, Van Tets van Goudriaan, boden daarop hun ontslag aan. Willem wees er de ministerraad op dat hij niet kon terugkomen van zijn belofte aan Amsterdam en bewerkstelligde, door Eerste Kamerleden onder druk te zetten, dat de Senaat de spoorwegwet afwees. Het wetsvoorstel over het kanaal werd echter door de Tweede Kamer aangehouden, terwijl dat over de spoorwegwet wel werd aangenomen. De Tweede Kamer ging daarin mee en verhoogde de uitgaven met vier miljoen gulden. Mijer wilde er eigenlijk niets van weten, maar bezweek onder de aanhoudende druk. Hij drong er bij Willem op aan om de verordening voor zich te houden.
In 1983 is in Nederland de Salische Wet geheel afgeschaft, waardoor prinses Catharina-Amalia koning Willem-Alexander zal opvolgen, ook als de koning nog een zoon krijgt. Nederland werd van 1890 tot 30 april 2013 onafgebroken geregeerd door een koningin, aangezien de opeenvolgende wettelijke erfgenamen geen mannelijke opvolgers hadden. Verschillende leden van vorstenhuizen dragen de titel koning(in) zonder dat ze nog staatshoofd zijn, de titel blijft tot de dood.
Functies als kroonprins
Tevens ontving hij die dag het grootkruis van de Orde van de Nederlandse Leeuw, dit alles om te vieren dat hij tien jaar oud was geworden. Zijn onvermogen om iets aan de nieuwe grondwet te veranderen droeg eraan bij dat Nederland zich onder zijn koningschap ontwikkelde tot een parlementaire democratie. Na de dood van zijn vrouw hertrouwde hij in 1879 met de Duitse prinses Emma zu Waldeck und Pyrmont. Willem trouwde in 1839 met zijn volle nicht prinses Sophie van Württemberg.